امیررضا اخروی شنبه 14 مرداد 1396 03:21 ب.ظ نظرات ()
مرکزی ترین قسمت خورشید همواره از چشمان ما مخفی بوده است و این مخفی کاری تاکنون اسرار زیادی را از چشمان ما پنهان نگه داشته است. اما برای اولین بار دانشمندان قادر به اندازه گیری سرعت چرخش هسته خورشید شدند و نشان دادند نه تنها هسته خورشید با سرعتی یکسان با سطح خورشید گردش نمی کند بلکه تقریبا ۴ برابر سریعتر است.

Image result for sun

محققان همواره این امکان را در نظر داشتند که ممکن است سرعت گردش هسته خورشید با قسمتهای خارجی تر آن همگام نباشد اما تاکنون راهی برای حل این معما وجود نداشت و بسیاری فرض می کردند کل خورشید به مانند یک جسم واحد و منسجم در گردش است. اما داده ها از تلسکوپ خورشیدی سوهو منجر به کشف اولین شواهد از امواج فرکانس پائین جاذبه ای در سیال خورشیدی گردید (با امواج گرانشی که در فضا با سرعت نور منتشر می شود اشتباه گرفته نشود.) که نکته ای کلیدی در اندازه گیری سرعت چرخش خورشید است.

به گفته یکی از محققان: «ما برای ۴۰ سال در جستجوی این امواج گریزان بودیم اما نتایج تلاش های گذشته هیچگاه قطعی نبود و در نهایت ما موفق شدیم با قطعیت از این راز پرده برداری کنیم.» تاکنون دانشمندان قادر به اندازه گیری امواجی با فرکانس بالاتر به نام امواج فشاری یا امواج اولیه بودند. این امواج که از میان لایه های بالایی خورشید می گذرد به راحتی در سطح خورشید تشخیص داده می شود. در مقابل امواج فرکانس پائین عمیقا در قلب خورشید نوسان کرده و در حالی که حاوی اطلاعات ارزشمندی از رفتار هسته خورشید هستند، هیچ نشانۀ آشکاری از آنها در سطح خورشید وجود ندارد.

نوسانات خورشیدی مطالعه شدۀ قبلی همگی امواج صوتی فرکانس بالا بودند اما آنجا باید امواج جاذبه ای همانند امواج دریا با حرکاتی به صورت بالا و پائین و افقی، وجود داشته باشد. به وسیله داده های ارزشمند کاوشگر فضایی سوهو در ۱۶ سال اخیر محققان نشان دادند که هسته خورشید یک گردش کامل را در مدت یک هفته انجام می دهد که تقریبا ۴ برابر سرعت گردش سطح خورشید است که در نواحی استوائی هر ۲۵ روز یکبار و در مناطق قطبی هر ۳۵ روز یکبار به دور خود گردش می کند. این به طور حتم یکی از بزرگترین کشفیات سوهو در دهه اخیر است.
بهترین حدس محققان برای توضیح این عدم هماهنگی در سرعت گردش به روزهای پیدایش خورشید بر می گردد. ایده این است که تشعشعات و بادهای خورشیدی قادر به کند کردن سرعت گردش قسمتهای سطحی خورشید در طول زمان می باشند اما روی گردش قسمتهای داخلی تر بی تاثیر بوده و سرعت گردش هسته کماکان ثابت باقی می ماند. توضیح شایع این است که گردش هسته از دوران شکل گیری خورشید یعنی چیزی حدود ۴/۶ میلیارد سال پیش تاکنون ثابت باقی مانده است و این شگفت انگیز است که فکر کنیم اثری باستانی در خورشید را مربوط به زمان شکل گیری اش کشف کرده ایم. به هر حال این کشف بزرگی برای ستاره شناسان است و حالا در نهایت پس از شناسایی این امواج به دنبال سال ها تلاش برای کشف شان محققان می گویند این تازه شروع کار است. واقعا اتفاق ویژه ای است که بتوانیم نگاهی به قلب خورشید خودمان داشته باشیم تا اولین اندازه گیری غیر مستقیم از سرعت گردش آن را انجام دهیم، اما اگر چه این تحقیق که به اندازه ی یک دهه طول کشیده بود سرانجام به پایان رسید ، پنجرۀ جدیدی به سوی فیزیک خورشیدی گشوده شده است.