منوی اصلی
دانستنیهای علمی
لطفا برای استفاده راحت تر، با کامپیوتر های شخصی وارد وبلاگ ما شوید و یا گوشی را افقی نگه دارید!
  • A.Arjmand چهارشنبه 29 مهر 1394 02:29 ب.ظ نظرات ()
    مغز انسان مرکز دستگاه عصبی است. دستگاه عصبی مرکزی در درون حفاظی استخوانی به نام جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته و شامل مغز و نخاع می‌باشد. سیستم اعصاب مرکزی در زبان عام به دو قسمت با نام‌های ماده سفید و ماده خاکستری تقسیم می‌شود. مغز شامل قسمتهای متنوعی است که هر کدام در عین ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر دارای کارها و وظائف گوناگونی هستند.

    Image result for brain

    مغز انسان از دید ساختار٬ همانند مغز دیگر پستان‌داران است ولی کورتکس آن در مقایسه با دیگر پستانداران دارای گسترش و پیشرفت بسیار زیادی‌است. جانوران بزرگی مانند نهنگ‌ها و فیل‌ها در اندازه‌گیری مطلق دارای مغزی بزرگ‌تر هستند، اما زمانی که اندازه‌گیری با استفاده از ضریب مغزی و پس از جبران اندازه و جثه بدن انجام گیرد ، این مغز انسان است که تقریباً دو برابر مغز دلفین پوزه‌بطری ، و سه برابر مغز یک شامپانزه خواهد بود. بخش عمده‌ای از گسترش و پیچیدگی مغز انسان مربوط به بخشی از مغز به نام قشر مغزی یا کورتکس ، بویژه لوب پیشانی ، که با توابع اجرایی از جمله خودلگامی یا اتوکنترل ، برنامه‌ریزی ، استدلال ، و تفکر انتزاعی در ارتباط است ٬ می‌باشد. بخشی از قشر مخ ویژه بینایی نیز تا میزان زیادی در انسان بزرگتر است.
    قشر مغز دارای ( ۱۵-۳۳  ) بیلیون یاخته‌ی عصبی یا نورون است که هر کدام با سیناپس به چندین هزار یاخته عصبی دیگر متصل است. این یاخته‌ ها بوسیله‌ی رشته‌های پروتوپلاسم بلندی که آسه یا آکسون نام دارد با دیگر یاخته‌ها ارتباط برقرار می‌کنند. آکسون‌ها دنباله‌ای از ضربان‌های سیگنالی را که پتانسیل عمل نام دارند تا دورترین نقاط مغز یا یاخته‌های دریافت کننده ویژه‌ی هدف در بدن حمل می‌کنند.
    ساختار:مغز انسان حدود ۱۵۰۰ گرم وزن دارد و حجم آن نیز حدود ۱۱۳۰ سانتیمتر مکعب در زنان و ۱۲۶۰ سانتیمتر مکعب در مردان است. هرچند از نظر ضریب هوشی یا آی‌کیو و سایر اندازه‌گیری‌های عملکردی و شناختی هیچ‌گونه و به هیچ وجه تفاوت نورولوژیک بین دو جنس مذکر و مونث تاکنون نشان داده نشده‌است. بافت مغز بیشتر از جنس چربی است.
    سه پرده با نام مننژ٬ مغز و نیز نخاع را محافظت می‌کنند. پرده داخلی چسبیده به مغز و نخاع که کار تغذیه بافت عصبی را انجام می‌دهد٬ پرده میانی یا عنکبوتیه که به پردهٔ خارجی چسبیده و از پرده داخلی کمی فاصله دارد و در پایان پرده خارجی که از بافت پیوندی تشکیل شده و به استخوانها چسبیده‌است. در فاصله بین عنکبوتیه و پرده داخلی مایعی شفاف حاصل از از ترشحات رگهای خونی بنام مایع مغزی-نخاعی یا لیکور قرار دارد و کار آن محافظت از بافت عصبی است. مغز انسان مانند تمامی جانداران از یاخته‌های عصبی یا نورون و یاخته گلیال یا نوروگلیا و نیز رگ‌های خونی بسیاری تشکیل شده‌است. سلول‌های گلیال انواع گوناگونی داشته و انجام تعدادی از عملکردهای مهم ازجمله پشتیبانی ساختاری، پشتیبانی متابولیک یا سوخت‌وساز یاخته، عایق و همچنین هدایت را به عهده دارند. نورون‌ها، اما، معمولاً مهم‌ترین یاخته‌های در مغز انگاشته می‌شوند. تعداد نورون‌ها، با توجه به آرایه‌های توموگرافی، روشی به مراتب دقیق‌تر از روش میکروسکوپی پیشین، حدود دویست میلیارد نورون در مغز انسان همراه یکصدوبیست‌وپنج تریلیون سیناپس در کورتکس یا قشر مغزی را نشان داده‌است. ویژگی یگانه یاخته عصبی در ایجاد و انتقال پیام به دورترین نقاط بدن است.
    مغز در انسان از بخشهای مختلفی مانند مخ، مخ‌چه٬ تالاموس، هیپوتالاموس، پل مغزی، بطنهای مغز، ساقه مغز، بادامه مغز، عقده‌های قاعده‌ای تشکیل شده‌است.
    نیمکره‌های مغز یا مُخ بزرگترین قسمت مغز است و بالای تمام ساختار مغز انسان قرار دارد که با یک لایه یا قشر مغزی (کورتکس) با توپوگرافی پیچ‌درپیچ پوشیده شده‌است. در زیر مخ ساقه مغز قرار دارد و شبیه ساقه‌ای به مخ متصل شده‌است. در عقب مغز، در زیر مخ و در پشت ساقه مغز، مخچه با ساختاری ویژه بخاطر وجود سطحی با شیاربندی افقی قشر آن، که باعث می شود متفاوت از هر منطقه دیگر مغز نمایان کند٬ وجود دارد. شکل کلی آن٬ همانند سایر پستانداران می‌باشد، اگرچه بطور قابل توجهی در اندازه نسبی متفاوت است. به عنوان یک قاعده، هرچه مخ کوچکتر، کورتکس دارای قشر پیچ در پیچ کمتری است. قشر مغزی یک موش تقریبا کاملا صاف است اما قشرمغزی دلفین و یا نهنگ، پیچ در پیچ تر از کورتکس انسان است.
    مغز زنده بسیار نرم است، چیزی شبیه به نرمی ژله است و با وجود اینکه سلول‌های خاکستری معروف هستند اما قشر زنده در واقع صورتی رنگ و کمی سفید در بخش‌های داخلی است.
    بتازگی محققان دانشگاه نورت وسترن در آمریکا در حین مطالعه اثرات یک داروی ضد افسردگی بر روی موش ها به این نتیجه رسیدند که عملکرد مغزهای دو جنس نر و ماده در سطح مولکولی متفاوت است. دراین مطالعه یک تفاوت شیمیایی در میان مغزهای نر و ماده کشف شد و محققان دریافتند که این اختلاف در سطح مولکولی و در تعامل میان مولکول های ERalpha and mGluR1 است.
    لوب ها: نیمکره چپ و راست مخ و کورتکس تا حدودی قرینه بوده که تصویری آینه‌ای از یکدیگر می‌سازند. هر نیمکره به چهار لب، لوب فرونتال، لوب آهیانه، لوب پس سری، و لوب تمپورال تقسیم شده‌است. این تقسیم‌بندی لوب‌ها از ساختار قشر کورتکس مشتق نشده است بلکه لوب‌ها از نام استخوان جمجمه که آنها را همپوشانی می‌کند نام می‌گیرند. استخوان پیشانی، استخوان آهیانه، استخوان گیج‌گاهی و استخوان پس‌سری. مرزهای بین لوب‌ها در زیر سوتور یا بخیه که استخوان‌های جمجمه را به هم پیوند داده٬ قرار دارد البته به‌استثنای مرز بین لوب فرونتال و لوب آهیانه که در طول مرز آناتومیک شیار مرکزی، در محل تلاقی قشر سوماتوسنسور اولیه و قشر حرکتی اولیه قرار دارد.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:06 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • A.Arjmand چهارشنبه 29 مهر 1394 02:23 ب.ظ نظرات ()
    مغز :


    مغز یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین اعضای بدن در همه مهره داران و بیشتر بی‌مهرگان است که در برخی گونه‌ها ۲ درصد از وزن بدن جاندار را تشکیل می‌دهد. در انسان تا بیش از ۳۰ درصد کالری ( انرژی ) روزانه را مصرف می‌کند و بیشتر انرژی خود را از کربوهیدرات‌ها (گلوکز خون ) جذب می‌کند و این سوخت را سریع می‌سوزاند حتی زمانیکه شخص در خواب است ، مغز بیشتر از هر عضوی از بدن اکسیژن مصرف می‌کند. به نارسایی مغزی اسکم مغزی می‌گویند.

    مغز شامل نیمکره های مخ  ، مخچه و ساقه مغز است. بیشتر حجم مغز را نیمکره های مخ تشکیل می دهند. نیمکره های مخ باعث میشوند تا انسان بتواند فکر کند و حرف بزند و مسائل را حل کنند.
    نیمکره چپ فعالیت های نیمه راست بدن و نیمکره راست فعالیت های نیمه چپ بدن را کنترل میکند. اما آنها همکاری هم دارند مثلا در موقع نگاه کردن.
    مخچه هم مرکز تعادل بدن است و با ورزش های مانند ژیمناستیک و بند بازی تقویت میشود.
    بخش دیگر مغز ساقه مغز است که واصل مخ و مخچه به نخاع است. ساقه مغز شامل سه بخش است : مغز میانی و پل مغزی و بصل النخاع. بصل النخاع در بالای نخاع است و مرکز فعالیت های غیر ارادی بدن است و برای همین مشهور بهگره حیات است.

    مغز در همهٔ مهره‌داران و بیشتر بی‌مهرگان مرکز دستگاه عصبی است. تنها شماری از بی مهرگان مانند اسفنج دریایی ، عروس دریایی ، آب‌دزدک دریایی بالغ و ستاره دریایی مغز ندارند ، هرچند دارای بافت عصبی پراکنده‌ای هستند. مغز در سر و معمولاً نزدیک اندام‌های حسی نخستین مانند بینایی ، بویایی ، چشایی و شنوایی قرار دارد. مغز مهره داران پیچیده‌ترین اندام بدنشان است.


    از دید فیزیولوژی و تکاملی زیستی ، کار مغز کنترل متمرکز بر روی سایر اندام‌های بدن است. مغز با تولید الگوهای فعالیت ماهیچه‌ها یا با هدایت مواد شیمیایی تراوشی که هورمون نام دارند ، بدن را کنترل می‌کند. این کنترل متمرکز سبب پاسخ سریع و هماهنگ به تغییرات محیط می‌شود. برخی انواع پایه‌ای از پاسخ مانند بازتاب یا رفلکس عصبی می‌تواند توسط طناب نخاعی یا گره‌ها ایجاد شود، اما کنترل پیچیده و هدفمند بر رفتارها بر پایه حس‌های ورودی پیچیده نیازمند توانایی یکپارچه‌سازی اطلاعات یک مغز متمرکز است.

    بتازگی محققان دانشگاه نورت وسترن در آمریکا درحین مطالعه اثرات یک داروی ضد افسردگی بر روی موش ها به این نتیجه رسیدند که عملکرد مغزهای دو جنس نر و ماده در سطح مولکولی متفاوت است. دراین مطالعه یک تفاوت شیمیایی در میان مغزهای نر و ماده کشف شد و محققان دریافتند که این اختلاف در سطح مولکولی و در تعامل میان مولکول های ERalpha and mGluR1 است.

    از نظر فلسفی نیز آن‌چه که مغز را متمایز از بقیه اندام‌ها می‌کند ، ایجاد ارتباط فیزیکی بین بدن و ذهن است. امروزه دانسته‌های دقیقی در مورد کار هریک از سلول‌های مغز وجود دارد اما درک همکاری همزمان و روش عمل میلیون‌ها سلول مغزی با هم هنوز نیاز به مطالعه دارد.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:06 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • A.Arjmand چهارشنبه 29 مهر 1394 02:15 ب.ظ نظرات ()
    روان‌شناسی :

    Related image

    علم مطالعهٔ رفتار و فرایندهای ذهنِ موجود زنده ( بخصوص انسان) بر اساس روش علمی است. همچنین یکی از علوم کاربردی و شاخه‌های تحصیلی است که یافتن ارتباط ذهن و روان آدمی ، با مفاهیمی نظیر رشد ، سلامت ، رفتارهای اجتماعی ، شناخت و … را در بر می‌گیرد.

    علم روان‌شناسی مفاهیمی همچون ادراک ، شناخت، تمرکز، توجه ، احساسات ، پدیده شناسی ، انگیزه ، کارکرد ذهن ، شخصیت ، رفتار ، روابط بین فردی ، خانواده و دیگر زمینه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. روان‌شناسان زمینه‌های مختلف ، روش‌های علمی و تجربی را برای استنباط رابطه علت و معلولی و یا هر نوع رابطه همبستگی میان پدیده‌های گوناگون روان‌شناسی بکار می‌گیرند. روان‌شناسی علمی فراشاخهای است ؛ غیر قابلِ مشاهده بودنِ موضوع این علم ( یعنی ذهن و روان ) و انتزاعی بودن مفاهیم آن ، دلیل شباهت این علم به علوم انسانی است ؛ اما از سوی دیگر مطالعه به « روش علمی » ، و تجربی بودنِ بخشی از مراحل آزمایش ، روان‌شناسی را به دایرهٔ علوم تجربی می‌کشاند ؛ همچنین عقیده و دیدگاه روان‌شناس نسبت به انسان ، در فرایند تحقیق بسیار مأثر است ، لذا از این جنبه نیز ، روان‌شناسی به دنیای فلسفه مرتبط می‌شود. به این ترتیب شاید بتوان روان‌شناسی را حقیقتاً آمیزه‌ای منحصربه‌فرد از علوم گوناگونی نظیر زیست‌شناسی ، انسان‌شناسی ، زبان‌شناسی ، جامعه‌شناسی ، فلسفه و … دانست.
    آغاز روان‌شناسی به شکل علمی و آکادمیک ، به اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم بازمی گردد ؛ می‌توان گفت اکتشافات و تحقیقات قابل توجه در روان‌شناسی ، تنها از حدود ۱۵۰ سال پیش شروع شده است ؛ و این درحالی است که علوم تجربی دیگر از تاریخچه‌ای بلندتر و پربارتر برخوردار اند. البته مباحث مربوط به ذهن و روان قرن‌هاست که ذهن متفکران را به خود مشغول کرده و آثار مکتوب آن از دانشمندان یونانی و متفکرانی چون سقراط، افلاطون و ارسطو نیز در دست است، اما این شاخه از علم تا پیش از روان‌شناسی جدید، به صورت مدون و آکادمیک مورد مطالعه قرار نگرفته بود.
    در جهان صنعتی امروز ، تقریباً هیچ فعالیت و حرفه‌ای یافت نمی‌شود که به درک و اندیشهٔ انسانی وابسته نباشد ؛ در نتیجه روان‌شناسی با زندگی انسان مدرن پیوندی نا گسستنی ایجاد کرده‌است. بعلاوه رشد علم ، تکنولوژی و سطح رفاه عمومی ، موجب شده تا آدمی وقت بیشتری برای تفکر و اندیشه پیدا کند ؛ بنابراین مسائل، مشکلات و حتی بیماری‌های نوظهوری در میان افکار و ذهنیات بشر پدید می‌آید که نیاز به یافتن راه حل ، درمان و پیشگیری را دو چندان می‌کند ؛ راه حلی که امروزه روان‌شناسی طلایه‌دار آن است.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:06 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • A.Arjmand چهارشنبه 22 مهر 1394 01:06 ب.ظ نظرات ()
    پورفسور آرتور گایتون :
    دکتر آرتور گایتون در 8 سپتامبر سال 1919 در شهر آکسفورد می سی سی پی به دنیا آمد و در سال 2003 نیز همراه با همسر خود در یک حادثه رانندگی درگذشت. کتاب فیزیولوژی گایتون بی شک یکی از معتبرترین کتب مرجع دانشگاهی و علمی می باشد. گایتون با تالیف این کتاب خدمتی بزرگ به علم نمود. کتاب آرتور گایتون در تاریخ پزشکی یکی از کتب منحصر به فرد محسوب می شود.
    گایتون در دانشگاه هاروارد به عنوان دانشجوی پزشکی,به علت داشتن ایده های تازه در مورد روش های اندازه گیری و جداسازی یون ها در محلول ها مورد توجه استاد بیوشیمی قرار گرفت.استاد بیوشیمی آزمایشگاه کوچکی در اختیار وی قرار داد تا به این دانشمند جوان اجازه دهد که اوقات فراغت خود را در آن سپری کند و بتواند آزمایش هایی که از تخیل وی می گذشت را پیاده کند.
    او در اوایل تحصیل در دانشکده ی پزشکی ,با همسر آینده اش روبرت ویگل آشنا شد و در ۱۲ ژوئن سال ۱۹۴۳ با او ازدواج کرد.پدر روت رئیس دانشکده الهیات دانشگاه یل بود.او نیز دانشجوی تازه فارغ التحصیل ولسلی بود که همانجا نیز مشغول تدریس شد.
    دکتر گایتون اینترشیب جراحی را در بیمارستان عمومی ماساچوست ,مدت کوتاهی پس از ازدواج شروع نکرده بود که با بازخوانی نیروی دریایی ارتش نیمه تمام گذاشت.
    بعد از اتمام جنگ جهانی دوم او برای تکمیل دوره ی رزیدنتی به بیمارستان عمومی ماساچوست بازگشت.در سال 1946 دکتر گایتون به فلج اطفال مبتلا شد که پای راست ، بازوی چپ و هر دو شانه اش را فلج نمود.طی بهبودی نه ماه در چشمه های آب گرم جورجیا, آتل پای ویژه ای برای بلند کردن و حرکت دادن بیمار از بستر به صندلی یا به وان و همچنین حرکت صندلی چرخ دار طراحی کرد که به وسیله دکمه ی خاصی کنترل می شد و برای طراحی این وسایل تقدیر نامه ی ویژه ای از رییس جمهور دریافت کرد. او 9 ماه را در چشمه های اب گرم گذراند تا بهبودی حاصل کند.تالیف کتاب فیزیولوژی پزشکی در آکسفورد شروع شد.او عقیده داشت که متون درسی موجود برای گذراندن واحد درسی دانشجویان راضی کننده نیست،پس به مطالعه در زمینه های گوناگون فیزیولوژی پرداخت.در خلاصه سازی مطالعاتش هر بخش از مباخث را به صورت جزوه ای می نوشت که پس از جمع آوری آنها را به صورت کتابی در آورد.
    خانواده ی گایتون دو بار در سال ۱۹۵۵ زمانی که برنامه دوساله ی پزشکی دانشگاه به دوره تحصیلات چهارساله گسترش یافت به مرکز پزشکی شهر جکسون انتقال یافت.
    دکتر گایتون در شروع موقعیت مناسبی در مرکز پزشکی داشت.این نشان می دهد که وی دانشجویانش را در مورد قبول نکردن چیزی که ارزش ظاهری دارد و درباره ی انجام ریسک های منطقی و مسئولیت پذیری از نتایج آن را آموزش می داد.ادامه ی کار در جراحی قلب و عروق به علت ابتلای به فلج اطفال دیگر انتخاب مناسبی نبود؛اما پژوهش در پزشکی به ویژه در مورد افزایش فشار خون،انتخابی خوب و شغلی مناسب و جذاب بود.
    علی رغم چندین پیشنهاد برای این دانشمند جوان با آینده ای روشن و امیدوار برای اینکه در منطقه ی بوستون باقی بماند،گایتون ها مصمم بودند به خانه شان یعنی آکسفورد بازگردند.
    در سال ۱۹۵۵،آنها با شش فرزند از ده فرزندشان به آکسفورد رفتند.کتاب مشهور وی که اکنون ۱۱ ویرایش از آن چاپ شده،یعنی کتاب فیزیولوژی پزشکی در آن زمان زیر چاپ بود؛اما او دوباره به اساس گردش خون بازگشت،زیرا در پیدا کردن علت افزایش فشار خون با شکست مواجه شده بود. نخستین چاپ این کتاب تاریخ ساز مربوط به سال 1956 می باشد.
    او به نوعی به کشف اساس گردش خون دست یافت و زمانی که در جستجوی علت اغفال کننده ی افزایش فشار خون بود،سوال های بیشمار بیشتر و بیشتری در باره ی اساس عملکرد قلبی-عروقی کشف کرد.اگر قرار بود به سوال نهایی خود پاسخ دهد(دلیل بالا رفتن فشار خون) او باید معمای اصلی را قدم به قدم حل می کرد.این فرایند به طور جدی در مرکز پزشکی می سی سی پی شروع شد،و نام او را روی آزمایشگاه جدید مرکز تحقیقات نهادند.ساختمانی نیز برای تحقیقات علمی بیشتر تاسیس شد و این نیز قدر دانی مناسبی برای وجه ی بین المللی وی بود.زیرا وی دستاورد های علمی بیشماری را برای آن موسسه به ارمغان آورده بود.دکتر گایتون اطلاعات ناقص در مورد عملکرد قلب و عروق خونی را در کنار هم دیگر گذاشت تا پاسخ سوالش را برآورده سازد.در دهه ی ۵۰،او تئوری قلب سهل انگار را برای توجیه مقدار خون پمپی قلب ،یا برون ده قلب تشریح نمود.به عبارتی او کشف کرد که قلب آن چیزی را که در یافت می کند به رگ ها پمپ می کند.او با ارائه ی این فرضیه تئوری قدیمیی را که می گفت قلب برون ده اش را کنترل می کند را واژگون نمود.این همانند یافته های بعدی او در ظاهر به صورت تفکری متداول پرو بال گرفت.اما او همان طور که در پذیرش مسئولیت انتقال ماشین ثابت کرد،هرگز اشیائی را که ارزش ظاهری دارند نمی پذیرد.
    کمی بعد او موفق شد که فشار میان بافتی را ااندازه بگیرد،او بیان کرد که فشار مایع میان بافتی منفی است و این دقیقآ مخالف چیزی بود که در آن زمان رواج داشت.مدت زیادی طول کشید تا دیگران این نظریه ی وی را پذیرفتند.
    فهرست لوح های پاس دکتر گایتون نشان می دهد که جوامع دانشگاهی جهان نه تنها در نهایت یافته های وی را پذیرفتند بلکه به اهمیت وسیع یافته های وی نیز دست یافتند.
    او نتایج تحقیقات خود را به صورت بیش از 600 مقاله و ۴۰ کتاب انتشار داده است و امتیاز های کتاب تالیفی او شامل متن درسی،شاید در میان دیگر کتاب های درسی پرفروشترین آنها محسوب شود.
    با وجود این او همیشه برای دانشجویانش وقت می گذاشت. چه برای دانشجویانی که در فهم بعضی از سخنرانی هایش مشکل داشتند و چه برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که از تمام مناطق دنیا برای یادگیری مفاهیم درسی به پیش وی می آمدند.او با دانشجویانش مانند یک همکار رفتار می کرد و یار و شریک آنها محسوب می شد.او می خواست که در اعتبار دستاوردهای تحقیقاتی که معمولآ به وی نسبت داده می شد شریک باشند.آنها به نوبه ی خود چنین انتظاری نداشتند.
    دکتر هال رئیس بخش فیزیولوژی مرکز پزشکی می سی سی پی که اکنون به عنوان یکی از نویسندگان کتاب فیزیولوژی پزشکی دکتر گایتون در حال فعالیت است و از شاگردان سابق دکتر گایتون بوده در مورد دکتر گایتون می گوید: اگر ما به عنوان دانشجویان سابق وی در رشته ی خودمان موفقیتی به دست آورده ایم،به علت آن است که روی شانه های غولی به نام دکتر گایتون ایستاده ایم .
    تا اینکه ناگهان در ۳ آوریل سال ۲۰۰۳ جامعه ی جهانی غم بزرگی را بر دل خود احساس کرد و آن از دست دادن پرفسور آرتور گایتون در یک سانحه ی رانندگی بود.گفتنی است که در این سانحه همسر وی نیز درگذشت.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:07 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
  • A.Arjmand دوشنبه 20 مهر 1394 01:20 ب.ظ نظرات ()
    پرفسور سید محمود حسابی :



    پروفسور سید محمود حسابی‌، در سال ‌ 1281 (ه.ش)، از پدر و مادری‌ تفرشی‌، در تهران‌ زاده‌ شدند. پس‌ از سپری ‌نمودن‌ چهار سال‌، از دوران‌ كودكی‌ در تهران‌، به‌ همراه‌ خانواده‌ (پدر، مادر و برادر)، عازم‌ شامات‌ گردیدند. در هفت سالگی‌، تحصیلات‌ ابتدایی‌ خود را، در بیروت‌، با تنگدستی‌ و مرارت‌های‌ دور از وطن‌، در مدرسه‌ كشیش‌های‌فرانسوی‌، آغاز كردند، و هم‏زمان‌، توسط‌ مادر فداكار، متدین‌ و فاضله‌ خود (خانم‌ گوهرشاد حسابی)، تحت‌ آموزش‌ تعلیمات‌ مذهبی‌ و ادبیات‌ فارسی، قرار گرفتند. استاد، قرآن‌ كریم‌ را، حفظ‌ و به‌ آن‌ اعتقادی‌ ژرف‌ داشتن. دیوان‌حافظ‌ را، نیز از بر داشته‌، و به‌ بوستان‌ و گلستان‌ سعدی، شاهنامه‌ فردوسی‌، مثنوی‌ مولوی‌، منشآت‌ قائم‌ مقام‌، اشراف‌كامل‌ داشتند.
    شروع‌ تحصیلات‌ متوسطه‌ ایشان‌، مصادف‌ با آغاز جنگ‌ جهانی‌ اول‌، و تعطیلی‌ مدارس‌ فرانسوی‌ زبان ‌بیروت‌ بود. از این‌ رو، پس‌ از دو سال‌ تحصیل‌، در منزل‌، برای‌ ادامه‌، به‌ كالج‌ آمریكایی‌ بیروت‌ رفتند، و در سن‌ هفده‌سالگی‌، لیسانس‌ ادبیات‌، در نوزده‌ سالگی‌ لیسانس‌ بیولوژی‌، و پس‌ از آن‌، مدرك‌ مهندسی‌ راه‌ و ساختمان‌ را، اخذ نمودند. در آن‌ زمان‌، با نقشه‌كشی‌ و راه‏سازی‌، به‌ امرار معاش‌ خانواده‌، کمك‌ می‌كردند. استاد، همچنین‌، در رشته‌های‌ پزشكی‌، ریاضیات‌ و ستاره‌شناسی‌، به‌ تحصیلات‌ آكادمیك‌ پرداختند. شركت‌ راه‏سازی‌ فرانسوی‌، كه ‌استاد در آن‌، مشغول‌ به كار بودند، به پاس‌ قدردانی‌ از زحماتشان‌، ایشان‌ را، برای‌ ادامه‌ تحصیل‌، به‌ كشور فرانسه‌ اعزام‌كرد، و بدین‌ ترتیب، در سال‌ 1924 (م) به‌ مدرسه‌ عالی‌ برق‌ پاریس‌ وارد، و در سال ‌ 1925 (م) فارغ‌التحصیل‌ شدند. هم‏زمان‌ با تحصیل‌ در رشته‌ معدن‌، در راه‌آهن‌ برقی‌ فرانسه‌، مشغول‌ به‌ كار گردیدند، و پس‌ از پایان‌ تحصیل‌ در این ‌رشته، كار خود را، در معادن‌ آهن‌ شمال‌ فرانسه‌، ومعادن‌ زغال‌ سنگ‌ ایالت‌ «سار» آغاز كردند. سپس، به دلیل‌ وجود روحیه‌ علمی‌، به‌ تحصیل‌ و تحقیق‌، در دانشگاه‌ سوربن‌، در رشته‌ فیزیك‌ پرداختند، و در سال‌ 1927 (م)، در سن‌ بیست‌ و پنج‌ سالگی، دانش‏نامه‌ دكترای‌ فیزیك‌ خود را با ارایه‌ رساله یی، تحت‌ عنوان‌ «حساسیت‌ سلول‏های ‌فتو الكتریك»، با درجه‌ عالی‌، دریافت‌ كردند.
    استاد، با شعر و موسیقی‌ سنتی‌ ایران‌، و موسیقی‌ كلاسیك‌ غرب‌، به‌ خوبی‌ آشنایی‌ داشتند، و در چند رشته‌ ورزشی‌، موفقیت‏هایی‌ كسب‌ نمودند، كه‌ از آن‌ میان‌، می‌توان‌ به‌ دیپلم‌ نجات‌ غریق‌ در رشته‌ شنا، اشاره‌ نمود.
    از جمله‌ دست‏آوردهای‌ عمر پربار استاد، و مشاغلی‌ كه‌ در مسند آن‌، خدمات‌ علمی‌ و فرهنگی‌ شایان‌ توجهی‌ ارائه‌ نمودند، می‌توان‌ به‌ چند نمونه‌، اشاره‌ كرد:
    ماموریت‌ وزارت‌ راه‌ و ترابری‌ (طرق‌ و شوارع‌ عامه)، برای‌ تهیه‌ اولین‌ نقشه‌برداری‌ علمی‌، فنی‌ و مهندسی‌كشور (تهیه‌ نقشه‌ نوین‌ راه‌ ساحلی‌ سراسری‌ میان‌ بنادر خلیج‌ فارس‌، بندر لنگه‌ به‌ بوشهر) (1306 ه . ش‌)، تأسیس‌ مدرسه‌ مهندسی‌ وزارت‌ راه‌ و تدریس‌ در آن (‌ 1307 ه . ش)، تأسیس‌ دارالمعلمین‌ عالی‌، و تدریس‌ درآن (‌ 1307 ه . ش‌)، ساخت‌ اولین‌ رادیو در كشور (1307 ه . ش‌)، تأسیس‌ دانش‏سـرای‌ عالی‌ و تدریس‌ در آن ‌(1308 ه . ش‌)، ایجاد اولین‌ ایستگاه‌ هواشناسی‌ در ایران (‌ 1310 ه . ش)، نصب‌ و راه‌اندازی‌ اولین‌ دستگاه ‌رادیولوژی‌ در ایران (‌ 1310ه . ش)، تعیین‌ ساعت‌ ایران (‌ 1311 ه . ش)، تأسیس‌ اولین‌ بیمارستان‌ خصوصی‌، در ایران، به نام‌ "بیمارستان‌ گوهرشاد" (به یاد مادر گرامیشان‌) (1312 ه . ش)، مأمور وزارت‌ راه، برای‌ ساخت‌ راه ‌تهران‌ به‌ شمشك‌، جهت‌ معادن‌ ذغال‌ سنگ (‌ 1312 ه . ش)، پیشنهاد و تدوین‌ قانون‌ تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران، و تأسیس‌ دانشكده‌ فنی (‌ 1313 ه . ش‌) و ریاست‌ آن‌ دانشكده‌ تا (1315 ه . ش‌) و تدریس‌ در آن‌، تأسیس‌ دانشكده‌ علوم‌، و ریاست‌ آن‌ دانشكده‌ از (1321 تا 1327، و از 1330 تا 1336 ه . ش‌)، و تدریس‌ در گروه‌ فیزیك‌ آن‌ دانشكده‌، تا واپسین‌ روزهای‌ عمر، تأسیس‌ مركز عدسی‌سازی‌- دیدگانی‌- اپتیك‌ كاربردی‌، در دانشكده‌ علوم ‌دانشگاه‌ تهران، ماموریت‌ خلع‌ ید، از شركت‌ نفت‌ انگلیس‌، در دولت‌ دكتر مصدق‌، اولین رییس‌ هیئت‌‏مدیره‌، و مدیرعامل‌ شركت‌ ملی‌ نفت‌ ایران‌، وزیر فرهنگ‌ در دولت‌ دكتر مصدق(‌ 1330 ه . ش)، پایه‌گذاری‌ مدارس‌ عشایری‌، و تأسیس‌ اولین‌ مدرسه‌ عشایری‌ ایران (‌ 1330 ه . ش‌)، مخالفت‌ با طرح‌ قرارداد ننگین‌ كنسرسیوم‌، وكاپیتولاسیون‌ در مجلس‌، مخالفت‌ با عضویت‌ دولت‌ ایران‌، در قرارداد سنتو «پاكت‌ بغداد» در مجلس، پایه‌گذاری ‌مؤسسه‌ ژئوفیزیك‌ دانشگاه‌ تهران (‌1330 ه . ش‌)، پایه‌گذاری‌ مركز تحقیقات، و رأكتور اتمی‌ دانشگاه‌ تهران‌، تأسیس‌ سازمان‌ انرژی‌ اتمی، و عضو هیئت‌ دایمی‌ كمیته‌ بین‌المللی‌ هسته‌ای (‌1330 ، 1349 ه . ش)، تدوین‌ قانون ‌ستاندارد، و تأسیس‌ مؤسسه‌ استاندارد ایران (‌ 1333هـ.ش‌)، تأسیس‌ اولین‌ رصدخانه‌ نوین‌ در ایران، تأسیس‌ اولین‌ مركز مدرن‌ تعقیب‌ ماهواره‌ها، در شیراز (1335 ه . ش‌)، پایه‌گذاری‌ مركز مخابرات‌ اسدآباد همدان (‌ 1338 ه. ش‌)، تشكیل‌ و ریاست‌ كمیته‌ پژوهشی‌ فضای‌ ایران‌، و عضو دایمی‌ كمیته‌ بین‌المللی‌ فضا (1360 ه . ش‌)، تاسیس‌ انجمن ‌موسیقی‌ ایران، مؤسس‌، و عضو پیوسته‌ فرهنگستان‌ زبان‌ ایران‌ از (1349 ه . ش) تا آخرین‌ روزهای‌ فعالیت‌.
    فعالیت‌ در دو نسل‌ كاری، و آموزش‌ 7 نسل‌ استاد و دانشجو، از خدمات‌ ارزنده‌ پروفسور حسابی‌، به شمار می‌رود، و در همین‌ راستا، ایشان‌ از سال (‌ 1350 ه . ش) به عنوان‌ استاد ممتاز دانشگاه‌ تهران‌، شناخته‌ شدند.
    استاد، به‌ چهار زبان‌ زنده‌ دنیا: فرانسه‌، انگلیسی‌، آلمانی‌ و عربی‌ مسلط‌ بودند، و به‌ زبان‏های‌: سانسكریت‌، لاتین‌، یونانی‌، پهلوی‌، اوستایی‌، تركی‌ و ایتالیایی‌ اشراف‌ داشتند.
    دكتر حسابی‌ به‌ ایران‌، فرهنگ‌ و ادب‌ و اعتقادات‌ سنتی‌ و مذهبی‌ این‌ سرزمین‌ عشق‌، می‌ورزیدند، و گذشته‌ از سفر، به‌ كشورهای‌ متعدد عالم‌، به‌ سراسر ایران‌، سفر كرده‌ بودند، و از این مسافرت‏های پربار داخلی‌ و خارجی‌، ‌یادداشت‌ها و سفرنامه‌های‌ بسیاری‌، به جای‌ نهادند.
    در زمینه‌ تحقیق‌ علمی‌: 25 مقاله‌، رساله‌ و كتاب‌، از استاد به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌. تئوری‌ « بی‌نهایت‌ بودن‌ ذرات‌» ایشان‌ در میان‌ دانشمندان‌ و فیزیك‏دانان‌ جهان، شناخته‌ شده‌ است‌.
    نشان‌ «اوفیسیه‌ دولا لژیون‌ دونور»، و همچنین‌، نشان‌ «كوماندور دولا لژیون‌ دونور»، بزرگترین‌ نشان‏های‌ كشور فرانسه، به‌ ایشان، اهدا گردید.
    استاد، تنها شاگرد ایرانی‌ پروفسور اینشتین‌ بوده، و در طول‌ زندگی، با دانشمندان‌ تراز اول‌ جهان‌، نظیر شرودینگر، بورن، فرمی‌، دیراك، بوهر، ... و با فلاسفه‌ و ادبایی‌ همچون‌ آندره‌ژید، برتراند راسل، ... تبادل‌ نظرداشته‌اند. ایشان‌، از سوی‌ جامعه‌ علمی‌ جهان، به‌ عنوان‌ « مرد اول‌ علمی‌ جهان ‌» (1990 م‌) برگزیده‌ شدند ، و در كنگره‌ "شصت‌ سال‌ فیزیك‌ ایران‌" (1366 ه . ش‌) ملقب‌ به‌ "پدر فیزیك‌ ایران‌" گردیدند.
    پروفسور حسابی، در 12 شهریور 1371 (ه . ش‌)، در بیمارستان‌ دانشگاه‌ ژنو، به‌ هنگام‌ معالجه‌ قلبی‌، بدرود حیات‌ گفتند.
    مقبره‌ استاد، بنا به‌ خواسته‌ ایشان‌، در زادگاه‌ خانوادگی‌، در شهر دانشگاهی‌ تفرش‌، قرار دارد.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:07 ب.ظ
    ارسال دیدگاه
تعداد صفحات : 2 1 2