منوی اصلی
دانستنیهای علمی
لطفا برای استفاده راحت تر، با کامپیوتر های شخصی وارد وبلاگ ما شوید و یا گوشی را افقی نگه دارید!
  • A.Arjmand شنبه 7 مرداد 1396 03:50 ب.ظ نظرات ()
    آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید که کدام حیوان در ساخت لانه بهتر و مؤثرتر از سایرین عمل می‌کند؟ واقعیت مسلم این است که تنها انسان‌ها قادر به ساخت خانه و طراحی دکوراسیون نیستند بلکه بسیاری از حیوانات دیگر هم از چنین قابلیت‌هایی برخوردار هستند اما در این مقاله به‌طور خاص بر روی یکی از حشرات زبردست تمرکز خواهیم کرد. اگر فکر می‌کنید که مورچه‌ها در این وادی رتبه اول را دارند، سخت در اشتباه هستید. رتبه اول خانه‌سازی را در دنیای حیوانات، موریانه‌ به خود اختصاص داده‌ است.


    Image result for ant house

    معماران زبردست کوچک

    تنها معدودی از حیوانات هستند که می­‌توانند با موریانه‌ها در مهارت خانه‌سازی رقابت کنند. این حشرات که اساسا کور و خیلی کوچک هستند، در کلونی­ها یا اجتماعات بزرگ زندگی می‌کنند. آن‌ها خانه‌هایی به شکل لانه‌های مختلط بر روی تپه‌های گلی سخت بنا می‌کنند که برجک آن اغلب به چشم‌انداز اطراف مشرف است. برخی از گونه‌ها لانه‌هایی با محیط‌های خاص می‌سازند که برای پرورش غذا مورد استفاده قرار می‌گیرد و در عین حال سیستم‌های خنک‌کننده‌ای هم دارند که مهندسان باهوشی آن‌ها را در دل خاک تعبیه می‌کنند.
    در دنیا انواع مختلفی از تپه‌های موریانه‌ای وجود دارد که هر کدام از آن‌ها مهندسی شگفت‌انگیزی را یادآور می‌شوند. به‌عنوان مثال در مناطق شمالی و خشک استرالیا، تپه‌های شیارداری وجود دارد که لبه تیز آن‌ها به سمت شمال است. همین کار به‌ظاهر ساده باعث می‌شود که آفتاب صبح و عصر سطوح وسیعی از لانه را گرم کند و در مقابل سطحی که در طول روزهای گرم در معرض تابش مستقیم خورشید است، به نسبت کم‌تر باشد.

    در ساواناهای آفریقا، پشته‌های بلندی به چشم می‌خورد که موریانه‌ها در آن‌ها تونل‌های مختلفی را حفر کرده‌اند و درب ورودی اتاقک‌هایی که ملکه در آن‌ها تخم می‌گذارد نیز مسدود شده است. در این پشته‌ها اتاقک‌هایی است که نوزادان را در آن‌ها بزرگ می‌کنند و البته فضاهایی هم به شکل باغ است که در آن قارچ‌ها به‌عنوان منبع غذایی پرورش داده می‌شوند. گرمایی که کلونی‌های موریانه‌ای تولید می‌کنند از طریق تونل‌ها به بخش‌های فوقانی برده شده و در نهایت هم از مناره فوقانی که ارتفاع آن می‌تواند بالغ بر ۷.۵ متر (۲۵ فوت) باشد، خارج می‌شود.

    اگر لانه موریانه به هر دلیل آسیب ببیند و فرو بریزد، صدها موریانه کارگر برای تعمیر آن دست به کار می‌شوند. آن‌ها دهانشان را با خاک و مواد زایدی که بتوانند برای تعمیر محل آسیب دیده استفاده کنند، پر کرده و شروع به مرمت می‌کنند. این کار در حالی صورت می‌گیرد که سربازان مسلح برای دفاع از کارگران و در ضمن حمله به هرگونه مهاجم بسیج می‌شوند.
    تا امروز بیش از ۳.۱۰۰ گونه موریانه در دنیا شناخته شده است. موریانه‌هایی که در باغاتشان قارچ پرورش می‌دهند، تنها یکی از چند گروه مختلف موریانه‌ها هستند که در نواحی گرم‌تر کره زمین زیست می‌کنند. طول عمر ملکه موریانه‌ها بالغ بر ۱۵ سال است. ملکه موریانه‌ها می‌تواند بالغ بر ۳۰ هزار تخم در یک روز بگذارد و این بدان معناست که در هر ۳ ثانیه یک تخم گذاشته می‌شود. یک کلونی موریانه‌ای ممکن است که بالغ بر ۷ میلیون موریانه در خود داشته باشد. موریانه‌های سرباز می‌توانند نیش بزنند یا مواد چسبنده سمی پرتاب کنند یا حتی بدن‌هایشان را متلاشی کرده و سد راه مهاجمان شوند. کل وزن موریانه‌هایی که در ساواناهای آفریقا زیست می‌کنند، دو برابر وزن تمامی حیوانات درشت جثه‌ای است که در این قاره یافت می‌شوند. طول بدن موریانه‌های کارگر حدود ۳ تا ۲۰ میلی‌متر و طول بدن ملکه‌ بیش از ۱۳ سانتی‌متر است.بعضی از گونه‌های موریانه‌ها گاهی دسته‌جمعی از لانه خارج شده و به علفزارهای اطراف می‌روند و با معده‌هایی که پر است از علف‌های جویده شده، مجدد به لانه بازمی‌گردند. آن‌ها توانایی هضم علف را ندارند بنابراین در بخش‌های بخصوصی از لانه آنچه را که خورده‌اند، برمی‌گردانند و از آنچه برگردانده‌اند برای پرورش قارچ‌های خاص که تنها در لانه موریانه‌ها یافت می‌شود، استفاده می‌کنند. موریانه‌ها از قارچ‌ها به‌عنوان غذا استفاده می‌کنند. قارچ‌ها این توانایی را دارند که علف‌های غیرقابل هضم برای موریانه‌ها را به غذا تبدیل کنند. بعضی از موریانه‌ها نیز نقش سرباز دارند و می‌توانند با پرتاب چسب‌های سمی از لانه‌شان دفاع ‌کنند. موریانه‌های سرباز اغلب بزرگ‌تر از کارگرها هستند و در عین حال آرواره‌های بزرگی هم دارند. اغلب موریانه‌ها در علفزارها زندگی می‌کنند اما اگر به شمال کشور سفر کرده باشید، به‌طور قطع صدای آن‌ها را در خانه‌‌های مسکونی و در داخل چوب‌های مرده شنیده‌اید. رژیم غذایی موریانه‌ها متفاوت است اما اغلب آن‌ها از مواد گیاهی و قارچ‌هایی که خودشان کشت می‌دهند، تغذیه می‌کنند.

    در یک کلونی موریانه‌ها گاه بالغ بر یک میلیون حشره زیست می‌کند که عبارت‌اند از کارگران، سربازان، نرهای جوان‌تر و ماده‌ها که در حقیقت همه آن‌ها حاصل زادآوری ملکه و پادشاه هستند. ملکه از لحاظ جثه بزرگ است چرا که باید هر روز هزاران تخم تولید کند و در ضمن هیچ‌گاه از حفره شاهانه‌اش که در قلب کلونی واقع شده نیز خارج نمی‌شود. کلونی‌های موریانه‌ها توسط موریانه‌های سرباز محافظت می‌شود. سربازان همان کارگرانی هستند که برای حمله با دشمن تجهیز شده‌اند. سربازان اغلب گونه‌ها آرواره‌های قدرتمند، بزرگ و تیز دارند اما یک گروه از موریانه‌ها هم هستند که اسلحه‌شان به شکل متفاوتی تکامل پیدا کرده است. روی سر سربازان این گروه، پوزه بلندی هست که از طریق آن مواد شیمیایی به نسبت سمی و البته چسبناک را پرتاب می‌کنند. سلاح آن‌ها مانع موثری مخصوصاً بر سر راه مورچه‌هاست که دشمن اصلی موریانه‌ها می‌باشند.

    موریانه‌ به چند شکل لانه می‌سازند: لانه‌سازی در زیرزمین، لانه‌سازی به شکل قلعه‌های بزرگ که ارتفاع آن می‌تواند ۳ الی ۴ متر باشد، لانه‌سازی در چوب‌های مرده و لانه‌سازی روی درختان. لازم به ذکر است موریانه‌هایی که بر روی درختان لانه‌سازی می‌کنند، از درختان برای دسترسی به زمین استفاده نمی‌کنند بلکه تونل‌های زیرزمینی راه‌حل آن‌ها برای رسیدن به سطح زمین است.
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 11:38 ق.ظ
    ارسال دیدگاه
  • A.Arjmand پنجشنبه 19 اسفند 1395 12:32 ق.ظ نظرات ()
    مور یا مورچه حشره‌ای اجتماعی است همانند زنبور عسل از راستهٔ نازک بالان که در میانه‌های دورهٔ کرتاسه یعنی حدود ۱۱۰ تا ۱۳۰ میلیون سال پیش تکامل یافته‌است. امروزه بیش از ۱۲۰۰۰ گونه مورچه طبقه‌بندی شده‌اند و حدس زده می‌شود این تعداد تا ۲۲۰۰۰ گونه نیز برسد. مورچه‌ها به راحتی از شاخک‌های آرنج دارشان و ساختار گره مانندشان و کمر باریکشان قابل شناسایی هستند.
    اندازهٔ اجتماع مورچه‌ها می‌تواند از چند ده مورچه شکارچی در یک حفره تا چند میلیون مورچهٔ ساده و مورچه نازای ماده و طبقه‌ای از کارگرها و سربازها و سایر گروه‌ها را در یک محدوده جغرافیایی وسیع شامل شود. همچنین اجتماع مورچه‌ها شامل تعدادی نر دارای نطفه و همچنین یک یا چند ماده که توانایی بارور شدن دارند و ملکه نامیده می‌شوند، می‌شود. همچنین گاهی اجتماع مورچه‌ها یک ابرجامعه توصیف شده‌است ٬زیرا مورچه‌ها در آن با یکدیگر کار می‌کنند و از اجتماع خود دفاع می‌کنند.

    Image result for ant

    تقریباً تمام مناطق کره زمین مورچه دارد. فقط مناطقی مانند جزایر دور افتاده و غیرقابل دسترسی استثنا هستند. مورچه به بیشتر محیط زیست‌های زمین چیره گشته‌است و در بیشتر محیط زیست‌ها توانایی زندگی دارد. این موجود ۱۵–۲۰٪ موجودات زنده خشکی‌زی زمین را تشکیل می‌دهد. علت موفقیت آنها به زندگی اجتماعی، توانایی بالای انطباق پذیری و توانایی تغییر دادن محیط زیستشان و بهره‌برداری از منابع و دفاع از یکدیگر برمی‌گردد. انواع مورچه‌ها به صورت‌های مختلفی مانند زندگی انگلی و برده‌داری، همزیستی مسالمت آمیز و … تکامل یافته‌اند.
    جامعهٔ مورچه‌ها دارای سیستم تقسیم کار، ارتباط بین اشخاص و توانایی حل مشکلات پیچیده است. این تشابه با جوامع انسانی سالهاست که الهام بخش و موضوع مطالعات بوده است.
    خیلی از تمدن‌های انسانی از مورچه‌ها در مراسم مذهبی، تغذیه و موارد پزشکی سود می‌جویند. برخی از گونه‌ها بخاطر نقشی که در کنترل زیستی آفت‌ها ایفا می‌کنند بسیار ارزشمند هستند، هرچند توانایی آنها برای استفاده از منابع باعث تعارض آنها با انسانها شده است. آنها می‌توانند به محصولات کشاورزی صدمه زده و وارد خانه‌ها شوند.
    مورچه‌ها قویترین حیوانات خشکی می‌باشند، چرا که می‌توانند چند برابر وزن خود بار حمل کنند، مطالعه در زندگی مورچه‌ها دانشمندان را به شگفتی واداشته‌است، چون وقتی آن‌ها انبار غذای بعضی از مورچه‌ها را بررسی کرده‌اند، با کمال تعجّب دیده‌اند آن‌ها، به طور دقیق دانه‌های جمع‌آوری شده را به طور منظّم در کنار هم قرار می‌دهند؛ آن‌ها دانه‌های گندم را از وسط به دو نیم می‌کنند تا هنگام رسیدن رطوبت سبز نشود، ولی دانه‌های خربزه را به جای نصف به چهار قسمت تقسیم می‌کنند، زیرا می‌دانند که دانه‌های خربزه (تخم خربزه) اگر به دو نصف تقسیم شوند، باز هم قابلیت سبز شدن را دارند و به محض تماس با آب رشد خواهند کرد و لانهٔ مورچه‌ها را از بین خواهند برد.
    شیوه ارتباط: مورچه‌ها برای برقراری ارتباط با یکدیگر از فرومون استفاده می‌کنند. این سیگنال‌های شیمیایی در مورچه‌ها نسبت به سایر نازک بالان تکامل یافته تر است. همانند سایر حشرات مورچه‌ها برای تشخیص بوی فرومون، از شاخکهای بلند و نازکِ متحرّک خود استفاده می‌کنند. مورچه بوسیله دو شاخک خود اطلاعاتِ لازم در مورد جهت و شدت بو را استخراج می‌کند. از آنجایی که اغلب مورچه‌ها در روی سطح زمین زندگی می‌کنند، از سطح خاک برای بر جا گذاشتن رد فرومون استفاده می‌کنند تا دیگر مورچه‌ها نیز بتوانند آنرا دنبال کنند. در گونه‌هایی که بصورت گروهی کاوش می‌کنند مورچه‌ای که غذا پیدا می‌کند یک رَد فرومون در مسیر بازگشت به لانه برجای می‌گذارد و این مسیر بوسیله دیگر مورچه‌ها دنبال می‌شود، پس از بازگشتِ مورچه‌های دیگر با غذا، این مسیر تقویت می‌شود. هنگامی که منبع غذا تمام می‌شود، دیگر رَد جدیدی توسط مورچه‌ها، در مسیر بازگشت گذاشته نمی‌شود و بوی فرومون به آرامی محو می‌شود. این عمل باعث می‌شود که مورچه‌ها با تغییرات محیط خود را هماهنگ کنند. به طور مثال هنگامی که یک مسیر مشخص شده به سمت منبع غذایی توسط یک مانع سد می‌شود مورچه‌ها مسیر را رها می‌کنند تا مسیر جدیدی پیدا کنند. اگر مورچه‌ای موفق شود، رَد جدیدی بر جای می‌گذارد که شامل مسیر کوتاه تری به لانه می‌باشد. مسیرهای موفق به سمت منبع غذا بوسیله سایر مورچه‌ها دنبال می‌شوند و مسیرهای بهتر تقویت می‌شوند تا در نهایت بهترین مسیر پیدا شود.
    مورچه‌ها از فرومون، تنها برای رَد یابی استفاده نمی‌کنند. هنگامی که یک مورچه آسیب می‌بیند از خود فرومونِ خطر ساطع می‌کند که باعث می‌شود مورچه‌های اطراف او در حالت تهاجمی قرار بگیرند و همچنین مورچه‌های بیشتری به آن منطقه جذب شوند. برخی از گونه‌های مورچه از فرومون خاصی به نام فرومونِ پروپاگاند استفاده می‌کنند که باعث می‌شود دشمنانشان دچار سردرگمی شوند و به یکدیگر حمله کنند. فرومون بوسیله ساختارهای زیادی تولید می‌شود که شامل غدد دوفور، غدد سمی و غده‌های موجود در روده، دُم، روده راست، استرنم و درشت نی می‌شوند. فرومون‌ها همچنین بین مورچه‌های لانه رد و بدل می‌شود این عمل بصورت ترکیب شدن فرومن با غذا و سپس انتقال دادن آن از طریق دهان مورچه‌ای به مورچه دیگر صورت می‌گیرد. این به مورچه‌ها کمک می‌کند که بفهمند چه وظیفه‌ای باید انجام دهند. (به طور مثال: جمع‌آوری آذوقه یا نگهداری از لانه). در گونه‌هایی از مورچه‌ها که دارای ملکه هستند هنگامی که تولید نوع خاصی از فرومون توسط ملکه متوقف شود کارگران ملکه جدیدی را انتخاب می‌کنند.
    انواع مورچه:
    • مورچه خرمن چین
    • مورچه شیردوش یا گله‌دار
    • مورچه‌های باغبان
    • مورچه‌های آسیابان
    • مورچهٔ فرعون
    • مورچه آتشی سرخ
    لطفا در بخش پسندیدن پست ها نظر خود را در خصوص هرمطلب ثبت نمایید!
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 19 مرداد 1396 04:00 ب.ظ
    ارسال دیدگاه